Όταν τα φάρμακα μας προκαλούν αλλεργία
Η αλλεργία στα φάρμακα δεν είναι τόσο σπάνια, τουλάχιστον στην Ελλάδα που έχουμε πρόσβαση σε αυτά ακόμη και χωρίς συνταγή γιατρού. Γι’ αυτό καλό είναι να πάρουμε τα μέτρα μας.
Ο ρόλος του ανοσολογικού μας συστήματος είναι να μας προστατεύει. Κάποιες φορές όμως η λήψη μιας φαρμακευτικής ουσίαςμπορεί να πυροδοτήσει μια παράδοξη αντίδραση, προκαλώντας βλάβες που στην πλειοψηφία τους αποκαθίστανται. Οι ειδικοί δεν γνωρίζουν τι ακριβώς τροποποιεί την αντίδραση του οργανισμού μας σε ένα φάρμακο. Πολλοί είναι πάντως οι παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν, εξωγενείς αλλά και ενδογενείς, όπως το άγχος ή οι ορμονικές διαταραχές. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι συχνά αλλεργικές αντιδράσεις εμφανίζονται για πρώτη φορά κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης.
Πώς θα το καταλάβω;
Μια τυπική περίπτωση αλλεργικής αντίδρασης σε ένα φάρμακο ξεκινάει συνήθως (αλλά όχι πάντα) από το δέρμα με τη μορφή έντονου κνησμού στις παλάμες, τα πέλματα, τα γεννητικά όργανα, τις μασχάλες ή και σε όλο το σώμα. Μπορεί να εμφανιστεί ώρες ή μέρες μετά τη λήψη του φαρμάκου και, με σπάνιες εξαιρέσεις, δεν είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, ωστόσο πρέπει να ελεγχθεί από τον ειδικό αλλεργιολόγο. Συχνά αναφέρεται και μια αίσθηση καούρας στο δέρμα ή εσωτερικά. Οι αντιδράσεις αυτές μπορεί να εξελιχθούν και σε κνίδωση (δερματικό παροδικό κυκλικό κόκκινο ή ροζ εξάνθημα) ή να γίνουν πιο γενικευμένες με τη συμμετοχή και άλλων συστημάτων (αναπνευστικού, πεπτικού κ.ά.).
Οι πιο επικίνδυνες αντιδράσεις δυστυχώς δεν μας προειδοποιούν, καθώς είναι σχεδόν ακαριαίες –μέσα στα πρώτα λεπτά έως μία ώρα– ιδιαίτερα στην περίπτωση που το φάρμακο έχει χορηγηθεί ενδοφλέβια. Τα άτομα που εκδηλώνουν άμεση αντίδραση ενδέχεται να παρουσιάσουν αλλεργική καταπληξία (σοκ) με αιφνίδια πτώση της πίεσης ή έντονη δυσκολία στην αναπνοή, κατάσταση που μπορεί να αποβεί μοιραία. Συγκριτικά πάντως με τη συνεχώς αυξανόμενη κατανάλωση φαρμάκων, τα περιστατικά αλλεργικής αντίδρασης εξαιτίας τους, που μπορούν να απειλήσουν τη ζωή μας, είναι πολύ λίγα.
Βασικές ασθένειες που μπορεί να παίζουν ρόλο
Αν ένα αντιβιοτικό συνδυαστεί με ένα λοιμογόνο παράγοντα, όπως για παράδειγμα τον ιό της λοιμώδους μονοπυρήνωσης, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο ασθενής να εμφανίσει αλλεργική αντίδραση που, υπό φυσιολογικές συνθήκες, δεν θα εμφάνιζε. Επιπλέον, σε αυτούς που πάσχουν από άσθμα ή καρδιοπάθειες μια αλλεργική αντίδραση σε ένα φάρμακο μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνα συμπτώματα.
Οι πιο συχνοί ένοχοι
Οποιαδήποτε ξένη ουσία «εισβάλλει» στον οργανισμό μας μπορεί να προκαλέσει αλλεργία. Κάποια φάρμακα όμως ενοχοποιούνται πιο συχνά αφού καταναλώνονται ευρέως, όπως τα αντιβιοτικά, με βασικότερες τις πενικιλίνες, καθώς και διάφορα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. Κι αυτό επειδή τα χρησιμοποιούμε πιο συχνά και με τρόπο που μας ευαισθητοποιούν. Για παράδειγμα, τα παίρνουμε 2-3 ημέρες μέχρι να πέσει ο πυρετός, τα σταματάμε, τα παίρνουμε ξανά με την επόμενη ίωση, τα ξανασταματάμε κ.ο.κ. Ένα φάρμακο λοιπόν που το λαμβάνουμε διακεκομμένα και επανειλημμένα είναι πιο πιθανό να μας προκαλέσει αλλεργία σε σχέση με ένα άλλο που το παίρνουμε συστηματικά –π.χ. για κάποιο χρόνιο νόσημα– χωρίς διακοπή.
Τι να κάνω;
Το πρώτο που πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση αλλεργικής αντίδρασης δεν είναι να επισκεφτούμε το φαρμακείο αλλά να αναζητήσουμε την πιο άμεσα προσβάσιμη ιατρική βοήθεια (νοσοκομείο κ.λπ.). Στο φαρμακείο θα προμηθευτούμε κορτιζόνη και ένα αντιισταμινικό, τα οποία όμως δεν μας προστατεύουν πάντα.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Για τις περιπτώσεις ήπιων αλλεργικών αντιδράσεων με δερματικά συμπτώματα χορηγούνται αντιισταμινικά φάρμακα, ίσως και κορτιζόνη. Για τις σοβαρές καταστάσεις που συνοδεύονται από μείωση της πίεσης και αίσθημα ζάλης, έπειτα από μια σύντομη κλινική εξέταση, χορηγείται ορός, αδρεναλίνη και επικουρικά οξυγόνο, κορτιζόνη και ό,τι άλλο χρειαστεί.
Προφυλαχτείτε
• Έχετε πάντα μαζί σας το φάρμακο στο οποίο έχετε παρουσιάσει αλλεργία στο παρελθόν, καθώς, εφόσον χρειαστεί, ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει ποια συγγενεύουν με αυτό ώστε να μην τα χορηγήσει.
• Μην παίρνετε φάρμακα χωρίς λόγο και χωρίς συνταγή γιατρού.
• Αν δεν είναι επείγουσα η χορήγηση ενός φαρμάκου που έχετε ξαναπάρει, αποφύγετε να το πάρετε βράδυ ή αν είστε μόνοι.
info
Δεν μπορούμε να πάθουμε αλλεργία την πρώτη φορά που χρησιμοποιούμε ένα φάρμακο. Αντίθετα, αυτό μπορεί να συμβεί ξαφνικά ακόμα και σε ένα φάρμακο που έχουμε ξαναπάρει χωρίς πρόβλημα πολλές φορές.
Της Φλώρενς Τοκατλιάν
Με τη συνεργασία της Καλλιόπης Κόντου-Φίλη, MD, Ph.D., αλλεργιολόγου, προέδρου της Ελληνικής Εταιρείας Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας
Ο ρόλος του ανοσολογικού μας συστήματος είναι να μας προστατεύει. Κάποιες φορές όμως η λήψη μιας φαρμακευτικής ουσίαςμπορεί να πυροδοτήσει μια παράδοξη αντίδραση, προκαλώντας βλάβες που στην πλειοψηφία τους αποκαθίστανται. Οι ειδικοί δεν γνωρίζουν τι ακριβώς τροποποιεί την αντίδραση του οργανισμού μας σε ένα φάρμακο. Πολλοί είναι πάντως οι παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν, εξωγενείς αλλά και ενδογενείς, όπως το άγχος ή οι ορμονικές διαταραχές. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι συχνά αλλεργικές αντιδράσεις εμφανίζονται για πρώτη φορά κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης.
Πώς θα το καταλάβω;
Μια τυπική περίπτωση αλλεργικής αντίδρασης σε ένα φάρμακο ξεκινάει συνήθως (αλλά όχι πάντα) από το δέρμα με τη μορφή έντονου κνησμού στις παλάμες, τα πέλματα, τα γεννητικά όργανα, τις μασχάλες ή και σε όλο το σώμα. Μπορεί να εμφανιστεί ώρες ή μέρες μετά τη λήψη του φαρμάκου και, με σπάνιες εξαιρέσεις, δεν είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, ωστόσο πρέπει να ελεγχθεί από τον ειδικό αλλεργιολόγο. Συχνά αναφέρεται και μια αίσθηση καούρας στο δέρμα ή εσωτερικά. Οι αντιδράσεις αυτές μπορεί να εξελιχθούν και σε κνίδωση (δερματικό παροδικό κυκλικό κόκκινο ή ροζ εξάνθημα) ή να γίνουν πιο γενικευμένες με τη συμμετοχή και άλλων συστημάτων (αναπνευστικού, πεπτικού κ.ά.).
Οι πιο επικίνδυνες αντιδράσεις δυστυχώς δεν μας προειδοποιούν, καθώς είναι σχεδόν ακαριαίες –μέσα στα πρώτα λεπτά έως μία ώρα– ιδιαίτερα στην περίπτωση που το φάρμακο έχει χορηγηθεί ενδοφλέβια. Τα άτομα που εκδηλώνουν άμεση αντίδραση ενδέχεται να παρουσιάσουν αλλεργική καταπληξία (σοκ) με αιφνίδια πτώση της πίεσης ή έντονη δυσκολία στην αναπνοή, κατάσταση που μπορεί να αποβεί μοιραία. Συγκριτικά πάντως με τη συνεχώς αυξανόμενη κατανάλωση φαρμάκων, τα περιστατικά αλλεργικής αντίδρασης εξαιτίας τους, που μπορούν να απειλήσουν τη ζωή μας, είναι πολύ λίγα.
Βασικές ασθένειες που μπορεί να παίζουν ρόλο
Αν ένα αντιβιοτικό συνδυαστεί με ένα λοιμογόνο παράγοντα, όπως για παράδειγμα τον ιό της λοιμώδους μονοπυρήνωσης, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο ασθενής να εμφανίσει αλλεργική αντίδραση που, υπό φυσιολογικές συνθήκες, δεν θα εμφάνιζε. Επιπλέον, σε αυτούς που πάσχουν από άσθμα ή καρδιοπάθειες μια αλλεργική αντίδραση σε ένα φάρμακο μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνα συμπτώματα.
Οι πιο συχνοί ένοχοι
Οποιαδήποτε ξένη ουσία «εισβάλλει» στον οργανισμό μας μπορεί να προκαλέσει αλλεργία. Κάποια φάρμακα όμως ενοχοποιούνται πιο συχνά αφού καταναλώνονται ευρέως, όπως τα αντιβιοτικά, με βασικότερες τις πενικιλίνες, καθώς και διάφορα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. Κι αυτό επειδή τα χρησιμοποιούμε πιο συχνά και με τρόπο που μας ευαισθητοποιούν. Για παράδειγμα, τα παίρνουμε 2-3 ημέρες μέχρι να πέσει ο πυρετός, τα σταματάμε, τα παίρνουμε ξανά με την επόμενη ίωση, τα ξανασταματάμε κ.ο.κ. Ένα φάρμακο λοιπόν που το λαμβάνουμε διακεκομμένα και επανειλημμένα είναι πιο πιθανό να μας προκαλέσει αλλεργία σε σχέση με ένα άλλο που το παίρνουμε συστηματικά –π.χ. για κάποιο χρόνιο νόσημα– χωρίς διακοπή.
Τι να κάνω;
Το πρώτο που πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση αλλεργικής αντίδρασης δεν είναι να επισκεφτούμε το φαρμακείο αλλά να αναζητήσουμε την πιο άμεσα προσβάσιμη ιατρική βοήθεια (νοσοκομείο κ.λπ.). Στο φαρμακείο θα προμηθευτούμε κορτιζόνη και ένα αντιισταμινικό, τα οποία όμως δεν μας προστατεύουν πάντα.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Για τις περιπτώσεις ήπιων αλλεργικών αντιδράσεων με δερματικά συμπτώματα χορηγούνται αντιισταμινικά φάρμακα, ίσως και κορτιζόνη. Για τις σοβαρές καταστάσεις που συνοδεύονται από μείωση της πίεσης και αίσθημα ζάλης, έπειτα από μια σύντομη κλινική εξέταση, χορηγείται ορός, αδρεναλίνη και επικουρικά οξυγόνο, κορτιζόνη και ό,τι άλλο χρειαστεί.
Προφυλαχτείτε
• Έχετε πάντα μαζί σας το φάρμακο στο οποίο έχετε παρουσιάσει αλλεργία στο παρελθόν, καθώς, εφόσον χρειαστεί, ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει ποια συγγενεύουν με αυτό ώστε να μην τα χορηγήσει.
• Μην παίρνετε φάρμακα χωρίς λόγο και χωρίς συνταγή γιατρού.
• Αν δεν είναι επείγουσα η χορήγηση ενός φαρμάκου που έχετε ξαναπάρει, αποφύγετε να το πάρετε βράδυ ή αν είστε μόνοι.
info
Δεν μπορούμε να πάθουμε αλλεργία την πρώτη φορά που χρησιμοποιούμε ένα φάρμακο. Αντίθετα, αυτό μπορεί να συμβεί ξαφνικά ακόμα και σε ένα φάρμακο που έχουμε ξαναπάρει χωρίς πρόβλημα πολλές φορές.
Της Φλώρενς Τοκατλιάν
Με τη συνεργασία της Καλλιόπης Κόντου-Φίλη, MD, Ph.D., αλλεργιολόγου, προέδρου της Ελληνικής Εταιρείας Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου